مسواک زدن درست به زمان کافی، فشار ملایم و تمیز کردن همه‌ی سطوح دندان‌ها نیاز دارد. توصیه‌ی رایج این است که روزی دو بار، هر بار حدود دو دقیقه، با مسواک نرم و خمیردندان حاوی فلوراید مسواک بزنید. مسواک را با زاویه‌ی حدود ۴۵ درجه کنار خط لثه بگذارید و با حرکت‌های کوتاه و آرام، سطح بیرونی، داخلی و جونده‌ی دندان‌ها را تمیز کنید. برای دندان‌های جلویی، مسواک را عمودی بگیرید تا سطح داخلی آن‌ها هم تمیز شود. زبان را نیز به‌آرامی مسواک بزنید و پس از پایان، خمیردندان اضافی را بیرون بریزید؛ شستن فوری دهان با آب می‌تواند فلوراید باقی‌مانده را کم کند.
عجله کردن، جا انداختن دندان‌های عقب، فشار زیاد و حرکت‌های خشن از خطاهای متداول‌اند. برای اینکه همه‌ی قسمت‌ها به یک اندازه تمیز شوند، دهان را به چهار بخش تقسیم کنید و برای هر بخش حدود ۳۰ ثانیه وقت بگذارید؛ شروع مسواک زدن را هم گاهی از بخش دیگری آغاز کنید. مسواک را پس از هر بار استفاده آبکشی کنید، عمودی و در هوای آزاد بگذارید تا خشک شود و هر سه تا چهار ماه یا زودتر، اگر موهای آن فرسوده شد، عوضش کنید. در ادامه، روش مرحله‌به‌مرحله‌ی مسواک زدن و راه اصلاح خطاهای رایج را می‌خوانید.
روش صحیح مسواک زدن
- از مسواک نرم و متناسب با اندازه‌ی دهان و خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنید.
- مسواک را با زاویه‌ی حدود ۴۵ درجه نسبت به خط لثه قرار دهید و با حرکت‌های کوتاه و ملایم تمیزکاری را آغاز کنید.
- سطح بیرونی، سطح داخلی و سطح جونده‌ی همه‌ی دندان‌ها را مسواک بزنید. برای سطح داخلی دندان‌های جلویی، مسواک را عمودی بگیرید و چند حرکت آرام رو به بالا و پایین انجام دهید.
- حدود دو دقیقه وقت بگذارید. تقسیم دهان به چهار بخش و اختصاص حدود ۳۰ ثانیه به هر بخش کمک می‌کند قسمتی جا نماند.
- زبان را به‌آرامی تمیز کنید، سپس خمیردندان اضافی را بیرون بریزید و دهان را بلافاصله با آب نشویید.
مسواک دستی و برقی هر دو می‌توانند مؤثر باشند؛ مهم این است که همه‌ی سطوح دندان‌ها را به‌آرامی و به‌طور کامل تمیز کنید. اگر انتخاب یا استفاده از مسواک برایتان دشوار است، از دندان‌پزشک درباره‌ی گزینه‌ی مناسب شرایط خود راهنمایی بگیرید.
اشتباهات رایج هنگام مسواک زدن
| اشتباه | روش بهتر |
|---|---|
| مسواک زدن با عجله | برای هر نوبت حدود دو دقیقه وقت بگذارید و چهار بخش دهان را جداگانه تمیز کنید. |
| جا انداختن سطح داخلی یا دندان‌های عقب | سطح بیرونی، داخلی و جونده‌ی همه‌ی دندان‌ها را بررسی کنید؛ برای سطح داخلی دندان‌های جلویی مسواک را عمودی بگیرید. |
| فشار دادن یا سابیدن محکم دندان‌ها | از مسواک نرم و حرکت‌های کوتاه و آرام استفاده کنید؛ فشار بیشتر به معنی تمیزی بهتر نیست. |
| استفاده‌ی بیش از اندازه از خمیردندان | مقدار مناسب را به کار ببرید؛ حجم زیاد کف ممکن است شما را به کوتاه کردن زمان مسواک زدن ترغیب کند. |
| شستن دهان بلافاصله پس از مسواک | خمیردندان اضافی را بیرون بریزید و دهان را فوراً با آب نشویید تا فلوراید باقی‌مانده شسته نشود. |
| نگهداری نادرست از مسواک | پس از آبکشی، مسواک را عمودی و در فضای باز بگذارید تا در معرض هوا خشک شود؛ آن را مرتب در محفظه‌ی بسته نگه ندارید. |
| استفاده از مسواک فرسوده | مسواک را هر سه تا چهار ماه یا زودتر، در صورت ساییدگی یا ازهم‌گسیختگی موها، تعویض کنید. |
نکات مهم درباره‌ی مسواک، خمیردندان و کودکان
- فشار مسواک: فشار ملایم کافی است. اگر مسواک زدن باعث درد یا خون‌ریزی مداوم لثه می‌شود، با دندان‌پزشک مشورت کنید.
- مقدار خمیردندان کودکان: برای کودکان زیر سه سال، لایه‌ای به اندازه‌ی دانه‌ی برنج و برای کودکان سه تا شش سال، مقداری به اندازه‌ی یک نخود در نظر بگیرید. مسواک زدن کودک باید با کمک یا نظارت بزرگسال انجام شود.
- تمیز کردن بین دندان‌ها: مسواک به‌تنهایی همه‌ی فضاهای بین دندان‌ها را پاک نمی‌کند؛ برای تمیز کردن این قسمت‌ها، روزانه از نخ دندان یا ابزار مناسب بین‌دندانی استفاده کنید.
- آبکشی مسواک: پس از هر بار استفاده، باقی‌مانده‌ی خمیردندان و ذرات را با آب بشویید و اجازه دهید مسواک در هوا خشک شود. مسواک را با دیگران مشترکاً استفاده نکنید.
مقدار خمیردندان کودکان بر اساس سن متفاوت است و کودک باید از خوردن خمیردندان پرهیز کند. اگر درباره‌ی نوع خمیردندان یا مقدار فلوراید مناسب فرزندتان مطمئن نیستید، از دندان‌پزشک راهنمایی بگیرید.
پرسش‌های متداول
روزی چند بار و هر بار چه مدت مسواک بزنیم؟
معمولاً توصیه می‌شود روزی دو بار و هر بار حدود دو دقیقه مسواک بزنید. بهتر است یکی از نوبت‌ها پیش از خواب باشد.
مسواک نرم بهتر است یا زبر؟
مسواک نرم انتخاب مناسبی برای بیشتر افراد است. تمیز کردن دندان‌ها به فشار زیاد نیاز ندارد و موهای زبر ممکن است به لثه‌ها آسیب بزنند.
مسواک دستی بهتر است یا برقی؟
هر دو نوع می‌توانند دندان‌ها را به‌خوبی تمیز کنند؛ انتخاب را بر اساس راحتی و توانایی خود انجام دهید و همه‌ی سطوح دندان‌ها را کامل مسواک بزنید.
هر چند وقت یک‌بار باید مسواک را عوض کرد؟
معمولاً هر سه تا چهار ماه یک‌بار مسواک را تعویض کنید. اگر موهای مسواک زودتر ساییده، خم یا از هم باز شدند، زودتر آن را عوض کنید.
جمع‌بندی
برای مسواک زدن مؤثر، روزی دو بار حدود دو دقیقه با مسواک نرم و فشار ملایم همه‌ی سطوح دندان‌ها را تمیز کنید. مراقبت از مسواک و تمیز کردن روزانه‌ی فضای بین دندان‌ها را نیز در برنامه‌ی بهداشت دهان خود قرار دهید.
