مراقبت از دهان کودک را می‌توان از روزهای نخست زندگی آغاز کرد: لثه‌ها را با پارچه‌ای تمیز و نرم پاک کنید و پس از رویش اولین دندان، مسواک‌زدن را شروع کنید. دندان‌های شیری هم ممکن است پوسیده شوند؛ بنابراین منتظر کامل‌شدن دندان‌ها یا رسیدن کودک به سن مدرسه نمانید. دندان‌ها را روزی دو بار با مسواک نرم و خمیر دندان فلورایددار تمیز کنید. برای کودک زیر سه سال، مقدار خمیر دندان به اندازه‌ی یک دانه برنج و برای سه تا شش‌ساله‌ها به اندازه‌ی یک نخود است. والدین باید مسواک‌زدن را انجام دهند یا تا زمانی که کودک توانایی کافی پیدا کند بر آن نظارت کنند.
نخستین معاینه‌ی دندانپزشکی را تا یک‌سالگی کودک یا حداکثر شش ماه پس از رویش اولین دندان برنامه‌ریزی کنید. برای کاهش خطر پوسیدگی، کودک را با شیشه‌ی شیر، شیر خشک یا آبمیوه نخوابانید؛ آبمیوه برای زیر یک سال توصیه نمی‌شود و میوه‌ی کامل انتخاب مناسب‌تری است. آب را در دسترس کودک بگذارید و خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های شیرین را محدود کنید؛ خوردن مداوم تنقلات چسبنده مانند پاستیل و میوه‌ی خشک نیز می‌تواند دندان‌ها را بیشتر در معرض قند قرار دهد. این راهنما، نکات روزمره‌ی مراقبت از لثه و دندان، تغذیه، خمیر دندان و مراجعه به دندانپزشک را توضیح می‌دهد.
مراقبت از دهان و دندان کودک از نوزادی
پوسیدگی دندان قابل پیشگیری است و مراقبت را می‌توان پیش از رویش دندان‌ها شروع کرد. پاک‌کردن لثه‌ها، مسواک‌زدن منظم پس از رویش دندان، انتخاب نوشیدنی مناسب و معاینه‌ی زودهنگام به ایجاد عادت‌های سالم کمک می‌کند.
روش تمیزکردن لثه و مسواک‌زدن کودک
پیش از رویش اولین دندان
روزی دو بار، از جمله پیش از خواب، لثه‌های نوزاد را به‌آرامی با پارچه یا گاز تمیز و مرطوب پاک کنید. این کار جای مسواک‌زدن را پس از رویش دندان نمی‌گیرد.
پس از رویش دندان
با یک مسواک نرم و کوچک، دندان‌ها را روزی دو بار تمیز کنید. از خمیر دندان حاوی فلوراید استفاده کنید و مقدار آن را متناسب با سن کودک روی مسواک بگذارید. بزرگسال باید مسواک‌زدن کودک را انجام دهد یا کمک و نظارت کند؛ بسیاری از کودکان تا سال‌های ابتدایی دبستان هنوز برای تمیزکردن کامل دندان‌ها به کمک نیاز دارند. اگر کودک نمی‌تواند خمیر دندان را بیرون بریزد، مراقب باشید آن را نبلعد و درباره‌ی روش مناسب با دندانپزشک مشورت کنید.
| سن یا مرحله | مراقبت پیشنهادی |
|---|---|
| پیش از رویش دندان | پاک‌کردن لثه با پارچه‌ی تمیز و مرطوب، روزی دو بار |
| از اولین دندان تا سه‌سالگی | مسواک نرم و مقدار خمیر دندان فلورایددار به اندازه‌ی دانه‌ی برنج، روزی دو بار |
| سه تا شش‌سالگی | مقدار خمیر دندان فلورایددار به اندازه‌ی یک نخود و نظارت بزرگسال |
| تا زمانی که کودک مستقل مسواک بزند | کمک یا نظارت بزرگسال برای تمیزشدن همه‌ی سطح‌های دندان |
زمان اولین مراجعه به دندانپزشک
اولین ویزیت را تا یک‌سالگی کودک یا حداکثر شش ماه پس از درآمدن اولین دندان انجام دهید. دندانپزشک می‌تواند دندان‌ها و لثه را بررسی کند و درباره‌ی روش مسواک‌زدن، نیاز به فلوراید و فاصله‌ی معاینه‌های بعدی راهنمایی بدهد. فاصله‌ی مناسب ویزیت‌ها را بر اساس وضعیت دهان کودک از دندانپزشک بپرسید.
تغذیه و عادت‌هایی که به پیشگیری از پوسیدگی کمک می‌کنند
- اجازه ندهید کودک با شیشه‌ی حاوی شیر، شیر خشک، آبمیوه یا نوشیدنی شیرین به خواب برود. اگر برای خواب به شیشه نیاز دارد، درباره‌ی جایگزین مناسب با پزشک یا دندانپزشک مشورت کنید.
- برای کودکان زیر ۱۲ ماه آبمیوه توصیه نمی‌شود. پس از آن نیز میوه‌ی کامل به آبمیوه ترجیح دارد؛ آب انتخاب مناسبی برای نوشیدن بین وعده‌هاست.
- خوردن مکرر خوراکی‌های شیرین یا چسبنده را محدود کنید. میوه‌ی خشک و پاستیل ممکن است به دندان بچسبند؛ میوه‌ی تازه و خوراکی‌های کم‌شیرین را بیشتر انتخاب کنید.
- قاشق، چنگال یا مسواک کودک را در دهان خود نگذارید و پستانک را با دهان تمیز نکنید. بزاق می‌تواند باکتری‌های مرتبط با پوسیدگی را منتقل کند؛ این توصیه به معنای پرهیز از تماس معمول والد و کودک نیست.
پرسش‌های متداول
از چه زمانی باید دندان کودک را مسواک زد؟
از رویش اولین دندان. پیش از آن، لثه‌ها را با پارچه‌ی تمیز و مرطوب پاک کنید.
چه مقدار خمیر دندان برای کودک مناسب است؟
از اولین دندان تا سه‌سالگی، به اندازه‌ی یک دانه‌ی برنج؛ از سه تا شش‌سالگی، به اندازه‌ی یک نخود. خمیر دندان باید حاوی فلوراید باشد و بزرگسال بر مسواک‌زدن نظارت کند.
اولین مراجعه‌ی کودک به دندانپزشک چه زمانی باشد؟
تا یک‌سالگی یا حداکثر شش ماه پس از رویش اولین دندان، هرکدام زودتر اتفاق بیفتد.
آیا آبمیوه برای کودک جایگزین مناسبی برای میوه است؟
خیر. آبمیوه برای کودک زیر یک سال توصیه نمی‌شود و برای کودکان بزرگ‌تر نیز میوه‌ی کامل انتخاب بهتری است. آب را برای نوشیدن بین وعده‌ها در نظر بگیرید.
