سرماخوردگی معمولاً بر اثر ویروس‌هایی مانند رینوویروس ایجاد می‌شود؛ بنابراین وجود باکتری در بینی به‌تنهایی علت سرماخوردگی نیست. بااین‌حال، ترکیب میکروب‌هایی که به‌طور طبیعی در بینی زندگی می‌کنند ممکن است با چگونگی واکنش بدن به ویروس و شدت بعضی علائم ارتباط داشته باشد. در یک پژوهش آزمایشی روی ۱۵۲ بزرگسال، پژوهشگران پیش از مواجهه‌ی کنترل‌شده با رینوویروس، میکروبیوم بینی شرکت‌کنندگان را بررسی کردند. نمونه‌ها در چند الگوی باکتریایی دسته‌بندی شدند و بعضی از این الگوها با تفاوت‌هایی در بار ویروسی، نشانگرهای التهابی یا امتیاز علائم همراه بودند. برای نمونه، در گروه دارای الگوی غالب استافیلوکوک، امتیاز بعضی علائم سرماخوردگی از گروهی با الگوی غالب Corynebacterium/Alloiococcus بیشتر بود. این یافته به معنی آن نیست که استافیلوکوک باعث سرماخوردگی می‌شود یا هر فردی که این باکتری را در بینی دارد، حتماً علائم شدیدتری خواهد داشت.
پژوهش فقط ارتباط میان الگوهای میکروبی و برخی پیامدها را نشان داد و علت‌ومعلول را ثابت نکرد. ویژگی‌های بدن، شرایط محیطی و عوامل دیگر هم ممکن است در این ارتباط نقش داشته باشند. در نتیجه، عنوان‌هایی مانند «باکتری بینی مقصر سرماخوردگی شدید است» نتیجه‌ی پژوهش را بیش از حد قطعی نشان می‌دهند. هنوز نمی‌توان از روی میکروبیوم بینی شدت بیماری یک فرد را پیش‌بینی کرد یا با تغییر باکتری‌های بینی از سرماخوردگی پیشگیری کرد. همچنین مصرف خودسرانه‌ی آنتی‌بیوتیک یا استفاده از فرآورده‌های میکروبی برای تغییر فلور بینی توصیه‌ای بر پایه‌ی این یافته‌ها نیست. در این مطلب، تفاوت ویروس و باکتری، نتیجه و محدودیت پژوهش، و نکات مهم برای مراقبت هنگام سرماخوردگی را مرور می‌کنیم.
نقش میکروب‌های بینی در شدت سرماخوردگی چیست؟
سرماخوردگی یک عفونت ویروسی دستگاه تنفسی فوقانی است. ویروس‌هایی مانند رینوویروس می‌توانند علائمی مثل آبریزش یا گرفتگی بینی، عطسه، گلودرد و سرفه ایجاد کنند. باکتری‌هایی که در بینی حضور دارند، خودبه‌خود به معنای عفونت یا بیماری نیستند.
پژوهشی درباره‌ی میکروبیوم بینی نشان داد ترکیب باکتری‌های بینی با برخی تفاوت‌ها در پاسخ بدن به رینوویروس و شدت بعضی علائم ارتباط داشته است. اما این نتیجه ثابت نمی‌کند که باکتری خاصی علت سرماخوردگی سخت است یا دست‌کاری میکروبیوم بینی می‌تواند بیماری را درمان کند.
پژوهش درباره‌ی استافیلوکوک و سرماخوردگی چه می‌گوید؟
در این پژوهش، ۱۵۲ بزرگسال در معرض کنترل‌شده‌ی رینوویروس قرار گرفتند و نمونه‌های بینی آن‌ها برای بررسی الگوهای باکتریایی، بار ویروسی، نشانگرهای التهابی و علائم تحلیل شد. پیش از آلودگی ویروسی، میکروبیوم بینی افراد در چند الگو دسته‌بندی شد. میان برخی الگوها و امتیاز علائم یا میزان ویروس تفاوت‌هایی دیده شد؛ برای مثال، امتیاز برخی علائم در گروه دارای الگوی غالب Corynebacterium/Alloiococcus پایین‌تر از گروه‌های دارای الگوی غالب Staphylococcus یا Pseudomonadaceae/Mixed بود.
این نتایج به‌معنای اثبات نقش مستقیم استافیلوکوک در شدیدتر کردن سرماخوردگی نیست. پژوهشگران ارتباط مشاهده‌شده را گزارش کردند، نه رابطه‌ی علت‌ومعلولی را؛ ممکن است عوامل دیگری در بدن یا محیط هم بر میکروبیوم بینی و واکنش به ویروس اثر گذاشته باشند. بنابراین، نمی‌توان از روی وجود استافیلوکوک در بینی پیش‌بینی کرد چه کسی سرماخوردگی شدیدتری می‌گیرد.
تفاوت ویروس سرماخوردگی با باکتری‌های بینی
| عامل | نقش | نکته‌ی مهم |
|---|---|---|
| ویروس‌هایی مانند رینوویروس | عامل ایجاد سرماخوردگی | آنتی‌بیوتیک بر ویروس‌ها اثر نمی‌کند. |
| باکتری‌های طبیعی بینی، از جمله گونه‌های استافیلوکوک | بخشی از اجتماع میکروبی بینی هستند و ممکن است با واکنش بدن ارتباط داشته باشند. | وجود آن‌ها به‌تنهایی نشانه‌ی عفونت یا علت قطعی علائم نیست. |
آیا استافیلوکوک باعث سرماخوردگی سخت می‌شود؟
شواهد این پژوهش چنین نتیجه‌ای را ثابت نمی‌کند. پژوهشگران ارتباطی میان بعضی الگوهای میکروبی بینی و شدت برخی علائم مشاهده کردند، اما مشخص نیست باکتری‌ها مستقیماً باعث تفاوت علائم شده باشند. سرماخوردگی همچنان عفونتی ویروسی است و وجود استافیلوکوک به‌تنهایی تشخیص عفونت باکتریایی نیست.
آیا باید برای تغییر باکتری‌های بینی آنتی‌بیوتیک مصرف کرد؟
خیر؛ این پژوهش مبنایی برای مصرف آنتی‌بیوتیک، پروبیوتیک یا فرآورده‌ی دیگری به‌منظور تغییر باکتری‌های بینی فراهم نمی‌کند. آنتی‌بیوتیک‌ها برای درمان سرماخوردگی ویروسی مؤثر نیستند و مصرف بی‌دلیل آن‌ها می‌تواند عوارض داشته باشد. درباره‌ی دارو یا درمان مناسب، به‌ویژه برای کودکان یا افراد دارای بیماری زمینه‌ای، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مراقبت و زمان مراجعه به پزشک
بیشتر سرماخوردگی‌ها با گذشت زمان بهتر می‌شوند. استراحت، نوشیدن مایعات و استفاده از اسپری یا قطره‌ی سالین می‌تواند به تسکین بعضی علائم کمک کند. داروهای بدون نسخه ممکن است موقتاً علائم را کاهش دهند، اما برای انتخاب و مصرف آن‌ها، به‌خصوص در کودکان، از پزشک یا داروساز راهنمایی بگیرید.
در صورت دشواری تنفس، نشانه‌های کم‌آبی، تب بیش از چهار روز، بهتر نشدن علائم پس از ده روز، یا بازگشت و تشدید علائم پس از بهبود اولیه، پیگیری پزشکی لازم است. اگر فرد در معرض خطر عوارض شدید آنفلوانزا یا کووید-۱۹ است و علائم تنفسی دارد، بهتر است زودتر با پزشک تماس بگیرد.
جمع‌بندی
الگوی باکتری‌های بینی ممکن است با شدت برخی علائم سرماخوردگی ارتباط داشته باشد، اما شواهد موجود ثابت نمی‌کند که استافیلوکوک علت سرماخوردگی سخت است. عامل سرماخوردگی ویروس است و نتیجه‌ی یک پژوهش به‌تنهایی برای تشخیص، پیش‌بینی بیماری یا پیشنهاد درمان کافی نیست.
